Erling Haalandga qarshi «Arsenal» mudofaasi: Arteta «Man City» hujumini qanday jilovladi

Mavsum boshidan Erling Haalandning oʻyini taʼsirchan kechmoqda: beshta oʻyinda oltita gol urgan norvegiyalik futbolchi Angliyaga kelganidan beri koʻrinmagan darajada xavfli shaklni namoyon etmoqda. Faqatgina «Tottenxem» uni golsiz qoldirishga muvaffaq boʻldi, ammo bu koʻproq «Manchester City»ning qolgan qismining sust oʻyini natijasi boʻlib, Haalandning oʻziga xos boʻlmagan ijodiy yukni oʻz zimmasiga olishga majbur boʻlgan holatidan dalolat edi.

Haaland oʻzining zamonaviy futbolning eng yaxshi toza toʻpurarlaridan biri sifatidagi maqomini yana bir bor tasdiqlamoqda va Pep Guardiola buni juda yaxshi biladi. «Manchester City» hujumi tobora shunchaki darvozaga zarba berishga emas, balki aynan bir oʻyinchi uchun golli vaziyatlar yaratishga qaratilgan. Premer-liganing dastlabki toʻrtta oʻyinida jamoa 50 ta zarba berdi, ularning 19 tasi Haaland hisobiga toʻgʻri keldi. Boshqa hech bir oʻyinchi ikki xonali koʻrsatkichga erisha olmadi va yulduz hujumchiga yoʻnaltirilgan urinishlarning 38%i oʻtgan mavsumga nisbatan sezilarli oʻsishdir, oʻshanda unga imkoniyatlarning 21%idan sal koʻprogʻi toʻgʻri kelgan edi.

«City» oʻyinining geliotsentrizmi kutilayotgan gollar (xG) tahlil qilinganda yanada yaqqol namoyon boʻladi. Ligadagi toʻrtta turdan soʻng ularning umumiy xG koʻrsatkichi 8.47 ni tashkil etadi, shundan aqlbovar qilmas 5.47 tasi Haaland hisobiga toʻgʻri keladi – bu deyarli uchdan ikki qism. Bu koʻrsatkichlarning bir qismi oʻyinlar soni ortishi bilan oʻrtacha qiymatga qaytishi mumkin, ammo buning hammasi taqvimning tasodifi emas. Kevin De Bruyne yoʻqligida, Phil Foden oʻz formasini tiklashga urinayotgan bir paytda va boshqa koʻplab hujumchilarning hozirgi samaradorligidan koʻra salohiyati bilan belgilanadigan sharoitda, bu jamoa oʻzining asosiy oʻyinchisiga boshqalardan koʻra koʻproq muhtoj.

Ushbu toʻxtatib boʻlmaydigan gol urish kuchiga qarshi, siz taxmin qilganingizdek, «qoʻzgʻalmas ob`ekt» – bu «Arsenal» himoyasi. Ayniqsa, xalqaro tanaffusdan oldin olgan toʻpigʻi shikastlangan William Salibaning qaytishi kutilayotgan hozirgi paytda. Koʻp hollarda ular va ularning oldidagi oʻyinchilar Haaland va raqibning qolgan oʻnta futbolchisi bilan juda samarali kurashdilar.

Oʻtgan mavsumdagi «Etihad»dagi 2:2 durangining gʻalati ikkinchi boʻlimini hisobga olmasak, oʻshanda «Arsenal» Leandro Trossardning birinchi boʻlimda qizil kartochka olganidan soʻng erishgan ustunligini deyarli saqlab qolgan edi, «Kanonirlar»ga qarshi uch yarim oʻyinda Haaland bor-yoʻgʻi oltita zarba berdi, ulardan ikkitasi darvozaga aniq borgan. Garchi har ikki holatda ham u gol urgan boʻlsa-da, «Arsenal»ning chempionlik raqiblariga qarshi beshta oʻyinlik magʻlubiyatsiz seriyasining asosiy xususiyati shundaki, ular Haalandga oʻzining odatiy ishini qilishiga yoʻl qoʻymadi.

«Boʻsh joy, vaqt yoki katta imkoniyatlar yaratish uchun vaziyatlarga koʻp muhtoj boʻlmaydigan futbolchiga qarshi oʻynaganda, ayniqsa u jarima maydonchasida va uning atrofida boʻlganida, koʻp narsalarni toʻgʻri qilish kerak,» dedi Arteta oʻyin oldi matbuot anjumanida. «Baʼzan eng yaxshi yoʻl – bu manbani oldini olish va biz buni yana qilishimiz kerak.»

U «Arsenal» topgan yechim haqida haq. Haalandning chempionlik intilishlarini barbod qilgan jamoaga qarshi dastlabki ikki uchrashuvida u mos ravishda 36 va 35 marta toʻpga teggan. Soʻnggi ikki mavsumda bu koʻrsatkich oʻrtacha 19 tagacha tushgan. Oʻtgan mavsum «Emirates»dagi 5:1 hisobidagi magʻlubiyatda uning soʻnggi toʻpga tegishi 55-daqiqada urgan tenglashtiruvchi goli boʻlgan. Gabriel va Salibaning jismoniy kurashdan zavqlanayotgani bilan, bu jamoa «City»ning yulduz hujumchisidan qoʻrqmaydi. Aksincha, ular unga tengma-teng qarshilik koʻrsatishga tayyor.

Haaland bu mavsumda yanada xavfli hujumchi kuchiga aylangan boʻlsa-da, «Arsenal» ham oʻzining kuchli tomonini – mudofaasini yanada samaraliroq qilganiga ishoralar bor. «Manchester United»ga qarshi mehmondagi ogʻir boshlangʻich oʻyindan soʻng, Artetaning jamoasi toʻpsiz «lokdaun rejimiga» oʻtdi. Ularning soʻnggi toʻrtta raqibining uchtasi Fort Knoxga kirishga qanchalik imkoniyati boʻlsa, David Rayani ochiq oʻyinda seyv qilishga majbur qilishga ham shuncha imkoniyati bor edi. Bu jamoaning standart vaziyatlardan tashqari yetarlicha xavfli ekanligi haqida koʻplab savollar bor edi, ammo ular, shubhasiz, oʻz darvozalarining ishonchli himoyasini taʼminlamoqdalar: «Liverpul»ning «Enfild»dagi oʻyinning taxminan bir soatlik daqiqasida bergan ikkita zarbasi soʻnggi toʻrtta oʻyinda ochiq oʻyindan berilgan yagona zarbalar boʻldi. «Arsenal»ning butun mavsum davomida oʻtkazib yuborgan yagona goli Dominik Szoboszlai ijrosidagi jarima zarbasi boʻlib qolmoqda, bu Premer-liganing soʻnggi yillardagi eng yaxshilaridan biridir.

«Arsenal»ga qarshi soʻnggi toʻrtta oʻyinda ochiq oʻyindan kutilayotgan gollar (xG) koʻrsatkichi qanday? «Atletik Bilbao»ga qarshi 0.13, «Nottingem Forest»ga qarshi 0.06, «Liverpul»ga qarshi 0.33 va «Lids»ga qarshi 0.07. Buni «lokdaun» deb atash, vaziyatni kam baholashdek tuyuladi. Bu xuddi Viktor Wembanyama va Bam Adebayo sizning ukangizning yoshlar jamoasiga qarshi oʻynayotganidek. Arteta «koʻproq» narsani xohlasa ham, u bu himoyaning «biz xohlagan narsaga erishish uchun juda katta asos» ekanligini tan olishi kerak.

Va bu yanada taʼsirliroqdir, chunki bu ajoyib mudofaa koʻrsatkichlarining deyarli uchdan ikkisi Salibasiz erishilgan, Saliba toʻpga egalik qilishda himoyaning tayanchi va «Arsenal» oʻz ortida qoldiradigan katta maydonlarni qoplash vazifasi yuklangan futbolchi. Uning yoʻqligida «Valensiya»dan atigi 17.5 million dollarga sotib olingan Cristhian Mosquera oʻzini aʼlo darajada koʻrsatdi. 21 yoshli futbolchi oʻzining oʻrganishga boʻlgan ishtiyoqi va sobiq klubidagi duelldagi kuchi uchun yuqori baholangan – bu koʻplab xususiyatlardan ikkitasi boʻlib, unga Premer-ligaga tezda moslashishga imkon berdi.

Nega «Arsenal» u bilan himoyada bunchalik mustahkam boʻldi? Arteta shunday izohladi: «Avvalo, u juda yaxshi. Va menimcha, bu skautlik boʻlimi, Andrea [Berta, «Arsenal»ning yangi sport direktori] ning xizmati, ular uni qoʻlga kiritish imkoniyatini taqdim etishdi. Yana bir bor aytamanki, oʻtkazib yuborilgan gol yoʻq va yosh bola sifatida u juda diqqatli, qatʼiyatli, bu yerga kelishni va oʻynashni, oʻz oʻrnini egallashni juda aniq bilardi. Oʻylaymanki, u bu pozitsiyada bunchalik erta qilayotgan ishlari juda taʼsirli.»

Mosqueraning ajoyib formasi tizimning ham bir tasdigʻidir, unda toʻpni uzatishning tez-tez sekin surʼati toʻp yoʻqotilganda «Arsenal» himoyasi uni darhol bartaraf etishga tayyor turishini kafolatlaydi. Bunday yondashuv har doim Artetaga koʻp muxlislar olib kelmagan, ammo uning muqobilini koʻrib chiqing, u eng yomon holatda maydonda uchta markaziy himoyachisi bor boʻlgan «Manchester United»ning mudofaasini Haalandning doimiy ravishda yorib oʻtayotganiga oʻxshashi mumkin.

«Arsenal» tizimi ularga eng muhim oʻyinlarda natijalar olib keladi. U hatto eng xavfli hujumchilarni ham jilovlaydi va, aftidan, oʻzining eng muhim qismlaridan birining yoʻqligida ham ishlamoqda. Haaland oʻzining eng yuqori formasida boʻlishi mumkin, ammo, koʻrinib turibdiki, «Arsenal» mudofaasi ham shunday. Soʻnggi ikki yillik tajriba shuni koʻrsatadiki, agar yakshanba kuni tushdan keyin ham vaziyat shunday davom etsa, «City» uchun gʻalaba qozonish juda qiyin boʻladi.