Oʻtgan yozda Parijda boʻlib oʻtgan oltin medal uchun oʻyin boshlanishiga bir soat qolganda, Olimpiya qoidalari oʻyinchilarga maydonga chiqishga ruxsat berganda, ikkita kutilmagan shaxs birinchilardan boʻlib maydonga tushdi.
Bu Erik Spoelstra va LeBron James edi. AQSh terma jamoasi yordamchi murabbiyi sifatida Spoelstra Jeymsni mashq qildirardi. Yoz boʻyi ularning birgalikda shugʻullanayotganini koʻrish odatiy hol edi, Mayami Xitdagi oʻtmishdagi quvonch, qiyinchilik va dramatik voqealar unutildi.
Spoelstra ESPNga bergan intervyusida shunday lahzalar AQSh basketbolining mohiyatini aks ettirishini aytdi: «NBAdagi barcha kelishmovchiliklar yoki tushunmovchiliklar bir maqsad yoʻlida chetga suriladi.»
Spoelstra oʻzining gʻayratli tabiati bilan tanilgan, ayniqsa raqobatning «sofligiga» kelganda. Uning Mayami Xit bosh murabbiyi sifatidagi 17 yillik faoliyatida bu, zaxira oʻyinchisi rolini bajarishidan tortib, superyulduzning hal qiluvchi lahzalarda oʻynashiga qadar, asosiy tamoyillardan biri boʻlgan.
Shu sababli Spoelstra AQSh terma jamoasiga boshchilik qilishga loyiq edi. U seshanba kuni milliy jamoaning navbatdagi bosh murabbiyi etib rasman e`lon qilindi. Spoelstra amerikaliklarni 2027-yil Qatardagi FIBA Jahon chempionati va 2028-yil Los-Anjelesdagi Olimpiya oʻyinlarida boshqaradi.
Spoelstraning soʻzlariga koʻra, bu sohadagi har bir kishi AQSh terma jamoasi tarkibida boʻlishni istaydi, chunki bu dasturning merosi va tarixi sportdagi eng oliy maqomdir. «Men ham shundan mamnunman va minnatdorman,» dedi u. «Jahon sahnasida raqobatlashish juda ragʻbatlantiruvchi.»
Spoelstra AQSh Basketbol federatsiyasida tezda yuqori pogʻonalarga koʻtarildi. 2021-yilda u COVID cheklovlari ostida Las-Vegasda boʻlib oʻtgan mashgʻulot yigʻinida Select jamoasiga murabbiylik qilgan, bu yigʻin milliy jamoani oʻsha yozdagi Tokio oʻyinlariga tayyorlashga yordam bergan.
Keyin u 2023-yilgi Jahon chempionati va 2024-yilgi Olimpiya oʻyinlarida sobiq murabbiy Stiv Kerrning yordamchisi boʻldi. U oʻz rolini shunchalik sidqidildan bajardiki, AQSh Basketbol ijrochi direktori Grant Hillni hayratda qoldirib, Kerrning oʻrnini egallash uchun asosiy nomzodga aylandi.
Stiv Kerr oʻtgan hafta shunday dedi: «Uni soʻnggi ikki yoz davomida kuzatib, uzoqdan hayratlanganimdan koʻra yaqindan bilib, uning qanchalik buyuk murabbiy ekanligini oʻz koʻzim bilan koʻrdim. Menimcha, AQSh terma jamoasida yordamchi murabbiy boʻlish deyarli AQSh jamoasini boshqarish uchun shart… u mukammal tanlov. U ajoyib boʻladi.»
Manbalarga koʻra, 2021-yilda AQSh Basketbol federatsiyasini boshqargan Hill keng qidiruv ishlarini olib bormagan. Spoelstraning ishini koʻrgach, Hill va AQSh Basketbol rahbariyatining boshqa a`zolari, jumladan bosh direktor Jim Tuli va rais general (iste`fodagi) Martin Dempsi ham unga ishonch hosil qilishgan.
Hillning aytishicha: «Men Erik Spoelstrani yigirma yilga yaqin bilaman va AQSh Basketbol federatsiyasida u bilan birga ishlagan vaqtimizda uni yanada yaxshiroq tanidim. Spo nafaqat ajoyib murabbiy, balki buyuk hamkasb, doʻst va ota. Bularning barchasi uni 2028-yilgacha AQSh erkaklar milliy terma jamoasi murabbiylik merosini davom ettirish uchun mukammal tanlovga aylantiradi.»
Spoelstra oldida muhim vazifa turibdi – jamoani tanlash va uni oʻz uyida oltin medalni himoya qilishga tayyorlash. 2024-yilda Parijda jamoani boshqargan superyulduzlar – Olimpiya oʻyinlari MVPsi LeBron James, oltin medal oʻyinining qahramoni Stephen Curry va toʻrt karra oltin medal sohibi Kevin Durant – 2028-yilgi Los-Anjeles oʻyinlarida ishtirok etishlari aniq emas.
Roʻyxatni oʻzgartirishdan tashqari, 2027-yilgi Jahon chempionatiga oʻyinchilarni jalb qilish qiyin boʻlishi mumkin. Jahon chempionati Olimpiya oʻyinlariga saralashning asosiy yoʻli boʻlib, bu uch yillik ogʻir jarayon. U 15 oy davomida oltita saralash oʻyinlarini oʻz ichiga oladi – ularning aksariyati NBA mavsumida eng yaxshi oʻyinchilar ishtirok eta olmaydigan va koʻplab oʻyinlar Santa-Kruz-du-Sul (Braziliya) kabi uzoq joylarda boʻlib oʻtadi. Jahon chempionatiga chiqish uchun shu jarayonlardan oʻtish kerak. Keyin esa Jahon chempionatida Shimoliy va Janubiy Amerikadan faqat ikki eng yaxshi jamoa Olimpiya oʻyinlariga yoʻl oladi. AQSh oʻtgan ikki davr mobaynida Olimpiya oʻrinlariga arang kirib oldi, avvalgi ikki Jahon chempionatida medal olmadi.
Ammo AQSh mezbon mamlakat boʻlgani uchun amerikaliklarga 2028-yilgi Olimpiya oʻyinlariga avtomatik yoʻllanma beriladi. Dohaning yozgi issiq ob-havosi (Jahon chempionati 2027-yil 27-avgustda boshlanadi) va Olimpiya yoʻllanmasi allaqachon kafolatlanganligi sababli, eng yaxshi yulduzlarni ishtirok etishga koʻndirish qiyin boʻlishi mumkin.
Jahon va Yevropa chempioni Germaniya kabi boshqa mamlakatlar oʻyinchilardan Olimpiya roʻyxatiga kirishlarini ta`minlash uchun koʻp yillik majburiyatlar talab qilgan. AQSh terma jamoasi 2004-yilgi Olimpiya oltinini yoʻqotganidan soʻng 2005-yilda bu standartni joriy qilgan, ammo soʻnggi 15 yil ichida undan uzoqlashgan.
Hill va Spoelstra hozircha bunday talabni qoʻyishni rejalashtirmayapti, ammo murabbiy standartlar boʻlishini aniq qilib aytdi.
Spoelstra shunday dedi: «Bu shunday bir davrki, oʻyinchilar AQSh dasturining bir qismi boʻlish imkoniyatini istashlarini anglab yetadilar. Bu shunchaki [Olimpiya oʻyinlariga] saralashdan koʻra koʻproq, bu AQSh terma jamoasi tarkibida boʻlish degan umumiy hayotiy tajriba demakdir.»
Yuqori darajadagi yulduzlarni, ularning ego va ehtiyojlarini boshqarish bu ishning talabchan qismlaridan biridir. Masalan, 2024-yilda Kerr, Seltiks yulduzi Jayson Tatumini ikki oʻyinga rotatsiyadan olib tashlaganida tanqidga uchradi.
AQSh terma jamoasi ikkala oʻyinda ham gʻalaba qozongan boʻlsa-da, Kerr oʻtgan mavsumda Uorriorsni Bostonga olib kelganida qattiq hushtakbozlikka uchradi va kelajakda ham shunday boʻlishi ehtimol.
Mayk Krizhevski, Gregg Popovich va Kerr – AQSh terma jamoasini ketma-ket beshta Olimpiya oltiniga olib kelgan oxirgi uch murabbiy – bu ish talab qiladigan qarorlarning murakkabligi va uning keltirib chiqaradigan stressi haqida gapirishgan.
Krizhevski oʻtgan yili AQSh bosh murabbiyi sifatidagi 2006-2018 yillardagi faoliyatini eslab, shunday degandi: «Sizga ruxsat berilgan yagona natija – bu gʻalaba qozondingizmi? Olimpiya oltinini yutish uchun siz NBA iste`dodlariga qarshi hayotlarining eng katta oʻyinlarini oʻynayotgan jamoalarga qarshi uchta ketma-ket 7-oʻyinni yutishingiz kerak, va siz ularning barchasini yutishingiz kutiladi.»
Va hozirgi kunda bu har qachongidan ham dolzarb.
AQSh 2028-yilda gʻalaba qozonishi kutilmoqda, ammo xalqaro raqobatga qarshi avvalgidek katta xatolar uchun joy qolmadi. Jamoa soʻnggi ikki Olimpiya oʻyinlarining medal bosqichida oltin seriyasini saqlab qolish uchun Krizhevski nazarda tutgan «7-oʻyin» uslubidagi vaziyatlarda ikki xonali farqlarni yoʻq qilib, gʻalaba qozonishga majbur boʻlgan.
Bosh murabbiy sifatida ikki marta NBA chempionligini qoʻlga kiritgan va jamoalarini olti marta finalga olib chiqqan Spoelstra bu lavozim bilan birga keladigan majburiyatlarni yaxshi biladi.
Spoelstra shunday dedi: «Yordamchi murabbiy boʻlganingizda, oʻyinchilar sizni koʻproq doʻst sifatida koʻrishlari osonroq, shuning uchun [bosh murabbiy boʻlganingizda] munosabatlar oʻzgaradi. Ammo AQSh terma jamoasi tarkibida boʻlganingizda siz «Arenadagi odam» ekanligingizni tushunasiz va bu sizni haqiqatan ham tirik his qildiradi.»
