ПРОТEИНЛИ ҚЎШИМЧАЛАР — ТАНА УЧУН ПРОТEИННИНГ ФОЙДАСИ ВА ЗАРАРИ

Протеин — инсон учун кунлик овқатланишнинг ажралмас қисми бўлиб хизмат қилувчи барчага таниш оқсилдир. Оқсил танада тўплана олмайди, шунинг учун унинг мунтазам тушиб туриши ҳар бир кишининг ўзи томонидан таъминланиши керак. Биз қанчалик кўп ҳаракат қилсак, қанча энергия йўқотсак, шунча кўпроқ оқсил керак бўлади, шунинг учун эртами-кеч ҳар қайси атлет мушакларини чиқариш учун протеин қабул қилиш ҳақида ўйлайди.

ПРОТEИННИНГ ФОЙДАЛИ ХУСУСИЯТЛАРИ

Протеиннинг афзалликларини баҳоламай бўлмайди. Бизнинг организмимизда у транспорт, тартибга солиш, ҳимоялаш, каталитик вазифаларни бажаради.

Биринчи вазифаси оқсил қон таркибига таъсир этиши, гемоглобин даражасини нормаллаштириши билан ифодаланади, гемоглобин эса органлар ва тўқималарга кислород етказиб беради, шу жумладан мушакларга ҳам.
Иккинчи вазифаси гормонал фонни меъёрлаштиришидир, гормонлар эса бутун организм фаолиятини бошқариб туради, жумладан жинсий тизимларни ҳам.
Ҳимоя вазифаси оқсил иммунитет тизимининг ҳужайралари таркибига кириши билан ифодаланади ва шунинг учун тананинг вирус ва инфекцияларга қарши курашиш қобилиятига бевосита таъсир қилади.
Протеиннинг мушаклар чиқиши учун фойдаси жуда катта, чунки протеин суяк, тери ва мушак толалари учун асосий қурилиш материалидир. Унинг етишмаслигида мушак тонусининг пасайиши кузатилади, оғир ҳолларда дистрофия ривожланади, у ҳолда одам оёқ-қўлларини ҳаракатга келтира олмайди. Каталитик вазифаси эса оқсилларнининг танадаги модда алмашинуви жараёнларни амалга ошириш учун масъул бўлган ўзига хос ферментларни ишлаб чиқариш қобилиятидир.

ПРОТEИННИНГ ЗАРАРИ БОРМИ?
Протеинлар ҳам фойда, ҳам зарар етказиши мумкин. Оқсил парчаланиши маҳсулотлари буйраклар томонидан чиқарилиб юборилиши туфайли, биринчи бўлиб бу аъзо азият чекади. Ҳаддан ташқари қабул қилиш буйрак етишмовчилигига олиб келиши мумкин, айниқса бу органнинг касалликлари (нефрит, пиелонефрит, гломерулонефрит ва h.k.) бўлган шахсларда.

Нотўғри ва ортиқча истеъмол қилганда, ошқозон-ичак тракти фаолиятидаги бузилишларга ҳам сабабчи бўлади, бу эпигастрик соҳада ноқулайлик, кўнгил айниши, қорин дамланиши, ич кетиши каби намоён бўлади. Бундан ташқари, протеиннинг зарари маҳсулот сифатига ҳам боғлиқ. Бугунги кунга келиб, барча протеинлар орасида энг ёмони ГМО лардан ишлаб чиқарилган тури ҳисобланади ва улар организм томонидан яхши сўрилмайди.

Шунингдек кўплаб ноқонуний ва сохта маҳсулотларнинг мавжудлиги, уларнинг таркиби аниқ эмаслиги ҳам хавф туғдиради, бундай протеинни истеъмол қилгандан кейин касалхонага тушиш хавфи жуда катта. Шунинг учун, сиз таомномангизни қўшимча протеин коктейллари билан бойитишни ҳоҳласангиз, ички аъзолар касалликлари йўқлигига амин бўлишингиз, керакли миқдорни тўғри ҳисоблаб, маҳсулот сифатини текширишингиз керак.

ПРОТEИННИ ИСТEЪМОЛ ҚИЛИШ ҚОИДАЛАРИ
Мушакларнинг ўсиши учун протеин ичишда фойдаси зараридан кўра анча юқори бўлиши учун унинг миқдорини тўғри танлаш керак. Олимлар мушакларнинг ўсиши учун 1 килограмм тана вазнига 1-1,5 грамм протеин кераклигини ҳисоблаб чиқдилар. Жуда кўплаб мураббийлар ва таниқли спортчилар миқдор кўрсаткичи 2 граммга яқин деб ҳисоблашади.

Протеин миқдори нисбатни ҳисоблашда нафақат тана вазнини, балки озиқ-овқат билан қабул қилинадиган оқсил миқдори ҳам ҳисобга олиниши керак. Ўртача 70 кг вазндаги киши кунига озиқ-овқат билан 70 грамм оқсил истеъмол қилади. Бу тавсия этилган кунлик меъёрнинг ярмидан кўпроғи. Ушбу вазнда бўлган киши кунига таркибида 70% оқсил бўлган 100 грамм протеин қабул қилиш керак.

100 кг тана вазнига эга бўлган киши учун 150 грамм тоза оқсил керак бўлади. Протеинни қандай ичиш керак? Кундалик умумий миқдорни 4-5 та қисмга бўлиб қабул қилиш керак, машғулотлардан олдинги ва сўнгги миқдор қолган вақтлардагига нисбатан кўпроқ бўлиши керак.

Ухлашдан олдин, бошқа оқсилларга нисбатан узоқроқ сўриладиган казеинлар ичиш яхшидир. Ва шунингдек кун давомида сут ва сут маҳсулотлари, гўшт, балиқ, денгиз маҳсулотлари, ёнғоқ, ловия каби оқсилга бой маҳсулотларни истеъмол қилишни эсдан чиқармаслик керак. Агар сиз протеин сотиб олсангиз, у ҳолда фақат ишончли ишлаб чиқарувчини танланг.

Дўстларингизга билан баҳам кўринг